MENU

Wyjście wspólnika ze spółki jawnej

Zgodnie z przepisem art. 58. § 1 Kodeksu spółek handlowych (KSH – Dz. U. z 2000 r. poz. 103) rozwiązanie spółki jawnej powodują:

  • przyczyny przewidziane w umowie spółki,
  • jednomyślna uchwała wszystkich wspólników,
  • ogłoszenie upadłości spółki,
  • śmierć wspólnika lub ogłoszenie jego upadłości,
  • wypowiedzenie umowy spółki przez wspólnika lub wierzyciela wspólnika,
  • prawomocne orzeczenie sądu.

Jeżeli spółkę zawarto na czas nieoznaczony, wspólnik może wypowiedzieć umowę spółki na sześć miesięcy przed końcem roku obrotowego. Spółkę zawartą na czas życia wspólnika uważa się za zawartą na czas nieoznaczony. Wypowiedzenie odbywa się w formie pisemnego oświadczenia, które należy przedstawić pozostałym wspólnikom, albo wspólnikowi, który jest uprawiony do reprezentowania spółki.

W okresie trwania spółki wierzyciel wspólnika może uzyskać zajęcie tylko tych praw służących wspólnikowi z tytułu udziału w spółce, którymi wspólnikowi wolno rozporządzać. Jeżeli w ciągu ostatnich sześciu miesięcy przeprowadzono bezskutecznie egzekucję z ruchomości wspólnika, wówczas jego wierzyciel, który na podstawie tytułu egzekucyjnego uzyskał zajęcie roszczeń służących wspólnikowi w przypadku jego wystąpienia lub rozwiązania spółki, może wypowiedzieć umowę spółki na sześć miesięcy przed końcem roku obrotowego, nawet gdy umowa spółki została podpisana na czas oznaczony. Jeżeli umowa spółki przewiduje krótszy termin wypowiedzenia, wierzyciel może skorzystać z terminu umownego.

Pomimo śmierci lub ogłoszenia upadłości wspólnika, jak również pomimo wypowiedzenia umowy spółki przez wspólnika lub jego wierzyciela, spółka funkcjonuje w dalszym ciągu pomiędzy pozostałymi wspólnikami, jeżeli umowa spółki tak stanowi lub pozostali wspólnicy tak postanowią. Uzgodnienie takie powinno w przypadku śmierci lub ogłoszenia upadłości mieć miejsce niezwłocznie, a w przypadku wypowiedzenia – przed upływem terminu wypowiedzenia. W przeciwnym wypadku spadkobierca, syndyk lub wspólnik, który wypowiedział umowę spółki, a także jego wierzyciel, mogą żądać przeprowadzenia likwidacji.

Chociaż regułą w spółkach osobowych pozostaje niezmienność składu osobowego jej wspólników,  dopuszczalne jest wystąpienie wspólnika ze spółki. Do wystąpienia może dojść jednak wyłącznie w sposób określony przez KSH. Spółka osobowa posiada podmiotowość prawną i działa w obrocie jako przedsiębiorca, a zatem przede wszystkim opiera się na wzajemnych relacjach i więziach pomiędzy wspólnikami, a także na ich wspólnym działaniu w zakresie prowadzenia spraw spółki. Nic więc dziwnego, że ustawodawca celem zabezpieczenia samej spółki przyjął zasadę trwałości (niezmienności) składu osobowego spółek osobowych.

Jednym z elementów tej zasady jest niedopuszczalność odnośnie zbywania ogółu praw i obowiązków wspólnika. Zbycie ogółu praw i obowiązków pozostaje – na podstawie przepisu art. 10 § 1 KSH – dopuszczalne tylko wtedy, gdy umowa spółki na to zezwala, a także po uzyskaniu zgody wszystkich pozostałych wspólników, o ile umowa spółki nie normuje tej kwestii odmiennie. Niezmienność składu osobowego nie jest bezwzględna, ponieważ wspólnik może wypowiedzieć umowę spółki zawartą na czas nieoznaczony.

Wypowiedzenie umowy spółki przez wspólnika

Na podstawie przepisu art. 61 §1 KSH ustalono, że jeżeli spółkę zawarto na czas nieoznaczony, wspólnik może wypowiedzieć umowę spółki na sześć miesięcy przed końcem roku obrotowego. Przepis ten ogranicza pod kątem czasowym możliwość wystąpienia wspólnika ze spółki. W sytuacji, kiedy wspólnik zgłosi wypowiedzenie przed upływem sześciu miesięcy danego roku obrotowego, wystąpi on ze spółki ze skutkiem od pierwszego dnia kolejnego roku obrotowego. Jeśli zaś wypowiedzenie zostanie przedłożone po upływie sześciu miesięcy, okres wypowiedzenia przedłuży się do czasu zakończenia kolejnego roku obrotowego. Zgodnie z przepisem art. 61 §3 KSH, wypowiedzenie wymaga formy pisemnego oświadczenia, które należy złożyć pozostałym wspólnikom, czy też wspólnikowi uprawnionemu do reprezentowania spółki.

Wynikający z przepisu art. 61 §1 KSH termin sześciu miesięcy ma umożliwić na podjęcie decyzji niezbędnych w odniesieniu do interesu spółki, jak również do samych wspólników. Co jednak się dzieje, kiedy wszyscy wspólnicy, włącznie z samym wspólnikiem występującym, chcą, aby ten ostatni opuścił spółkę bez oczekiwania na upływ okresu wypowiedzenia? Czy wspólnik jest w stanie wystąpić ze spółki w oparciu o zgodne porozumienie wspólników?

Czynność prawna wypowiedzenia umowy spółki w oparciu o przepis art. 61 KSH jest o tyle korzystna, że ma charakter całkowicie dyspozytywny i stanowi przykład swobody korporacyjnej wspólnika. Oczywiście jest uzależniona od terminu wypowiedzenia, ale daje możliwość po stronie wspólnika do sprawnego wystąpienia ze spółki. Wynika to z faktu, że samo zbycie ogółu praw i obowiązków wiąże się co do zasady ze zgodą pozostałych wspólników, o ile inaczej nie zostało ujęte to w umowie. Wypowiedzenie umowy spółki zachodzi natomiast bez dodatkowego uzasadnienia, a także bez konieczności zgody ze strony pozostałych wspólników, Możności wypowiedzenia umowy spółki nie można także wyłączyć w treści takiej umowy w przypadku, gdy umowa została podpisana na czas nieoznaczony.

Istotnym jest, aby wspólnicy zastanowili się, w jaki sposób unormować problematykę wystąpienia wspólnika ze spółki. Mając na uwadze, że jest to poważne zdarzenie, które implikuje daleko idące skutki w kwestii dalszego trwania spółki (co do zasady przyczyna rozwiązania spółki), a także w sferze finansowej (obowiązek wypłacenia udziału rozliczeniowego), warto,  aby postanowienia umowy na tej płaszczyźnie regulowały tę tematykę szczegółowo.  Umożliwi to zniwelowanie negatywnych skutków dla spółki, które to skutki mogą niejednokrotnie zakłócić możliwość dalszego prowadzenia działalności.

 

 

© 2005-2018 Zawiślak & Partners in Law

Kancelaria Prawna Magdalena Zawiślak & Partners in Law ul. Kaliska 23 lok. U1, 02-316 Warszawa tel. (22) 101 09 40 fax: (22) 101 09 59 kancelaria@partnersinlaw.pl