MENU

Zmiany od stycznia 2018 roku w Ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych

Poniżej przedstawiamy syntetyczny zbiór najważniejszych zmian, jakie w podatku od osób fizycznych (Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych Dz. U. z 2016 r., poz. 2032) wprowadziła Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2175). Zwracamy uwagę, że są to tylko wybrane zagadnienia z zakresu ostatnich zmiana w ustawie o PIT. Jeżeli będą Państwo potrzebowali bliższego omówienia poruszanych tu kwestii bądź innych zmian w tej ustawie bądź w innych przepisach – zapraszamy do kontaktu.
1. Zmianie uległ termin złożenia oświadczenia o rezygnacji z opodatkowania jednolitym podatkiem 19% dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej z wcześniejszego 30 listopada roku poprzedzającego rok podatkowy na 20 stycznia roku podatkowego. Tym samym podatnicy prowadzący działy specjalne produkcji rolnej prowadzący księgi rachunkowe w tym samym terminie będą zobowiązani złożyć oświadczenie o wyborze opodatkowania podatkiem liniowym oraz rezygnacji z opodatkowania tym podatkiem (art. 9a ust. 8).
2. Doprecyzowano zasady określania dochodu otrzymanego w ramach realizacji programów motywacyjnych tworzonych przez spółki akcyjne lub spółki akcyjne będące jednostkami dominującymi (art. 24 ust. 11-12a). W przypadku otrzymania akcji od takich spółek, przychód powstanie dopiero w momencie ich odpłatnego zbycia. Doprecyzowano również pojęcie programu motywacyjnego jako systemu wynagradzania utworzonego na podstawie uchwały Walnego Zgromadzenia przez spółkę akcyjną lub spółkę akcyjną będącą jednostką dominującą oraz pojęcie spółki dominującej rozumianej jako jednostkę będącą spółką handlową lub przedsiębiorstwem państwowym, sprawującą kontrolę nad jednostką zależną.
3. Wycofano z przychodów zaliczanych do źródła „kapitały pieniężne” przychodów uzyskiwanych z realizacji praw z papierów wartościowych lub z pochodnych instrumentów finansowych, które to prawa i instrumenty były realizowane w ramach nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń w naturze i zakwalifikowanie ich do tego źródła, z którego to świadczenie zostało faktycznie uzyskane. Oznacza to, że przychody te, z pominięciem praw i instrumentów uzyskanych w ramach programów pracowniczych,będą kwalifikowane jako uzyskane ze stosunku pracy, z działalności wykonywanej osobiście lub też jako przychody z innych źródeł. Zmianie ulegnie zatem stawka procentowa z 19% na rozliczenie wg skali czyli 18% lub 32% (art. 10 ust. 4)
4. Do katalogu przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej dodano przychód z odpłatnego zbycia wierzytelności dotyczącej prowadzonej działalności w wysokości jej wartości wyrażonej w cenie określonej w umowie. Poprzez odwołanie do pkt. 7b i 7c oraz 73 uregulowano również przypadki, gdy zbywana wierzytelność wcześniej została zaliczona w całości lub w części do kosztów uzyskania przychodów (art. 14 ust. 2 pkt 7ca).
5. Zmianie uległy limity zwolnień przedmiotowych w podatku dochodowym, które wzrastają m.in. w następujących przypadkach:
  • zapomogi wypłacane z funduszy zakładowej lub międzyzakładowej organizacji związkowej pracownikom należącym do tej organizacji – z 638 zł do 1 tys. zł. (art. 21 ust. 1 pkt 9a)
  • diety oraz kwoty stanowiące zwrot kosztów, otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich – z 2.280 zł do 3 tys zł; (art. 21 ust. 1 pkt 17)
  • zapomogi otrzymane w przypadku indywidualnych zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci z 2.280 zł do 6 tys. zł lub niezależnie od ich wysokości otrzymanych z funduszu socjalnego, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, z funduszy związków zawodowych (art. 21 ust. 1 pkt 26)
  • świadczenia otrzymywane przez emerytów lub rencistów w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy lub spółdzielczym stosunkiem pracy, w tym od związków zawodowych – z 2.280 zł do 3 tys. zł (art. 21 ust. 1 pkt 38)
  • wartość otrzymanych przez pracownika świadczeń sfinansowanych w całości ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszy związków zawodowych – z 380 zł do 1 tys. zł (art. 21 ust. 1 pkt 67),
  • świadczenia z tytułu objęcia dziecka pracownika opieką sprawowaną przez dziennego opiekuna lub uczęszczania dziecka pracownika do żłobka, klubu dziecięcego lub przedszkola – z odpowiednio 400 zł i 200 zł do łącznie 1 tys. zł
  • dopłaty do zorganizowanego wypoczynku dzieci ze środków obrotowych – z 760 zł do 2 tys. zł (art. 21 ust. 1 pkt 78).
  • dopłaty do zorganizowanego wypoczynku dzieci z funduszy socjalnych – niezależnie od ich wysokości (art. 21 ust. 1 pkt 78 lit. a),
  • świadczenia otrzymane przez członków rodzin zmarłych pracowników oraz zmarłych emerytów lub rencistów – z 2.280 zł do 3 tys. zł (art. 21 ust. 1 pkt 92)
6. Katalog kosztów uzyskania przychodów rozszerzono o:
  • wartość dochodu z odpłatnego zbycia lub umorzenia udziałów (akcji) albo wniesienia wkładu niepieniężnego w postaci udziałów (akcji), objętych lub nabytych w wyniku realizacji praw majątkowych albo w wyniku realizacji praw z papierów wartościowych lub realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych (art. 22 ust. 1db)
  • wartość przychodu w przypadku realizacji praw z papierów wartościowych, lub z pochodnych instrumentów finansowych uzyskanych w następstwie objęcia lub nabycia tych praw jako świadczenie w naturze lub nieodpłatne świadczenie, z tym że wartość tego przychodu powiększa koszty uzyskania przychodu ze źródła, do którego został zaliczony przychód. (art. 22 ust. 1dc)
7. Katalog kosztów uzyskania przychodów dla pracodawców uległ zmianie w zakresie:
  • kosztów z tytułu prowadzenia zakładowego żłobka, zakładowego klubu dziecięcego lub zakładowego przedszkola – z 400 i 200 zł do 1 tys. zł
  • kosztów z tytułu dofinansowania pracownikowi wydatków związanych z objęciem dziecka pracownika opieką sprawowaną przez dziennego opiekuna lub uczęszczaniem dziecka pracownika do żłobka, klubu dziecięcego lub przedszkola – z 200 i 400 zł do 1 tys. zł łącznie
8. Limit zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodów w roku podatkowym został zwiększony o 100% tj. w roku 2018 limit ten wyniesie 85.528 zł (art. 22 ust. 9a). Z preferencji będą mogli jednak skorzystać tylko przedstawiciele zawodów ściśle wyszczególnionych w ustawie (art. 22 ust. 9b) tj. przedstawiciele działalności:
  • twórczej w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu, urbanistyki, literatury pięknej, sztuk plastycznych, muzyki, fotografiki, twórczości audiowizualnej, programów komputerowych, choreografii, lutnictwa artystycznego, sztuki ludowej oraz dziennikarstwa;
  • badawczo-rozwojowej oraz naukowo-dydaktycznej;
  • artystycznej w dziedzinie sztuki aktorskiej i estradowej, reżyserii teatralnej i estradowej, sztuki tanecznej i cyrkowej oraz w dziedzinie dyrygentury, wokalistyki, instrumentalistki, kostiumografii, scenografii;
  • w dziedzinie produkcji audiowizualnej reżyserów, scenarzystów, operatorów obrazu i dźwięku, montażystów, kaskaderów;
  • publicystycznej
Niestety w wyniku tej nowelizacji spora część zawodów nie będzie mogła skorzystać z podwyższonych kosztów uzyskania przychodów.
9. Wartość środków trwałych podlegających jednorazowej amortyzacji wzrosła z 3.500 zł do 10.000 zł. Umożliwia to jednorazowe zaliczenie wartości środka trwałego lub wartości niematerialnych i prawnych do kosztów uzyskania przychodów przedsiębiorstwa w miesiącu oddania go do używania albo w miesiącu następnym. Zmiana ma zastosowanie do składników majątku przyjętych do użytku po 31 grudnia 2017 r. (art. 22d ust. 1, art. 22e ust. 1 i 2, 22f ust. 3, art. 22g ust. 17 oraz art. 22k ust. 9)
10. Ograniczono możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów strat z odpłatnego zbycia wierzytelności do wysokości wcześniej ujawnionej jako przychód (art. 23 ust. 1 pkt 34). W ten sam sposób uregulowano kwestię zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wierzytelności, które zostały umorzone (art. 23 ust. 1 pkt 41 ustawy PIT). Zmiany te uzasadniono tym, iż zarachowanie w kosztach straty z odpłatnego zbycia lub umorzonej wierzytelności w kwocie brutto razem z podatkiem VAT powoduje naruszenie neutralności podatku VAT, który co do zasady nie stanowi ani kosztu ani przychodu.
11. Z katalogu kosztów uzyskania przychodów wyłączono koszty odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych nabytych w drodze spadku lub darowizny, jeżeli nabycie to korzysta ze zwolnienia od spadków i darowizn oraz środków nabytych nieodpłatnie, od których zaniechano poboru podatku (art. 23 ust. 1 pkt 45a). W stanie prawnych obowiązującym do 31 grudnia 2017 roku istniała możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych otrzymanych w drodze darowizny, jeżeli ta korzystała ze zwolnienia w podatku od spadków i darowizn. Zdaniem organów podatkowych ustępstwo to było nadużywane i wykorzystywane przez podatników prowadząc tym samym do amortyzacji takiego składnika majątku bez wykazywania przychodów z tego tytułu i nawet mimo tego, że składnik ten mógł zostać już wcześniej zamortyzowany u darczyńcy. Od 2018 roku kosztem uzyskania przychodu w ramach amortyzacji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych nabytych nieodpłatnie będą mogły być tylko te odpisy amortyzacyjne, które pochodzą od środka trwałego lub wartości niematerialnych i prawnych, a które to środki trwałe i wartości niematerialne i prawne nie korzystały ze zwolnienia w podatku od spadków i darowizn. Kosztem będą również te odpisy, w przypadku których składnik majątku podlega opodatkowaniu, ale mieści się w kwocie wolnej w podatku od spadków i darowizn.
12. Ograniczono zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerialnych i prawnych takich jak licencje,prawa określone w ustawie z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej, wartości stanowiące równowartość uzyskanych informacji związanych z wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej (know-how), nabytych lub wytworzonych przez podatnika, a następnie przez niego zbytych do wysokości osiągniętego przez niego przychodu. (art. 23 ust. 1 pkt 45c i pkt 64).
13. Wprowadzono nowe regulacje dotyczące obliczania przychodów z udziału w zyskach z podziału lub wydzielenia spółki niebędącej zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa. Ustawodawca określił go jako nadwyżkę emisyjnej wartości udziałów przydzielonych w spółce przejmującej lub nowo zawiązanej nad kosztami nabycia lub objęcia udziałów (akcji) w spółce dzielonej (art. 5a pkt 29a, art. 24 ust. 5 pkt 7 i ust. 8e).
Ponadto rozszerzeniu uległ katalog przychodów z udziału w zyskach osób prawnych o następujące pozycje:
  • przychody ze zmniejszenia wartości udziałów  (art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy PIT)
  • odsetki od pożyczki partycypacyjnej(art. 24 ust. 5 pkt 10 ustawy PIT),
  • przychody z tytułu zapłaty w gotówce, w przypadku wymiany udziałów (art. 24 ust. 5 pkt 11 ustawy PIT)
14. Zmianie uległ sposób ustalania kosztów uzyskania przychodów w momencie odpłatnego zbycia udziałów (akcji) spółki przejmującej lub nowo zawiązanej i jest ustalany w wysokości odpowiadającej proporcji w jakiej pozostaje u tego wspólnika wartość wydzielanej części majątku spółki dzielonej do wartości majątku spółki dzielonej bezpośrednio przed podziałem. Pozostała część kwoty tych wydatków stanowi koszt uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) spółek podzielonych przez wydzielenie (art. 24 ust. 8 pkt 3 i ust. 8e ustawy PIT) Przed nowelizacją była to proporcja wartości nominalnych unicestwianych udziałów w spółce dzielonej do wartości nominalnej udziałów przed podziałem.
15. Zlikwidowano obowiązek zawiadamiania naczelnika urzędu skarbowego o prowadzeniu księgi rachunkowej w terminie do 20 dnia od jej założenia lub w terminie 7 dni od momentu przekazania prowadzenia księgi biuru rachunkowemu (art. 24a ust. 3a- 3c)
16. Zmianie uległa również kwota zmniejszająca podatek (art. 27 ust.1a) , która wg nowych regulacji kształtuje się następująco:
  • 1.140 zł dla podstawy obliczenia podatku nieprzekraczającej kwoty 8.000 zł;
  • w wysokości degresywnej od 1.140 zł do 556,02 zł dla podstawy obliczenia podatku przyjmującej wartość pomiędzy 8.000 zł a 13.000 zł;
  • 556,02 zł dla podstawy obliczenia podatku nieprzekraczającej 85.528 zł, ale wyższej niż 13.000 zł;
  • w wysokości degresywnej od 556,02 zł do 0 zł dla podstawy obliczenia podatku między 85.528 zł a 127.000 zł
17. Zmodyfikowano również przepisy w zakresie spółek kontrolowanych. Udziały podatnika w spółce kontrolowanej, będące przesłanką do uznania jej za taką spółkę zwiększono z 25 do 50%. (art. 30f ust. 3 pkt. 3 lit.a). Adekwatne zmiany uwzględniono również w zakresie definicji jednostki zależnej (art. 30f ust. 2 pkt 3). W art. 30f ust. 2 pkt 4 zdefiniowano pojęcie podmiotu powiązanego jako osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, w której podatnik posiada co najmniej 25% udziałów w kapitale lub co najmniej 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących, lub co najmniej 25% udziałów związanych z prawem do uczestnictwa w zyskach; małżonka podatnika, a także jego krewnych do drugiego stopnia; osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, w której podmiot wskazany w lit. b posiada co najmniej 25% udziałów w kapitale lub co najmniej 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących, lub co najmniej 25% udziałów związanych z prawem do uczestnictwa w zyskach.
Katalog przychodów pasywnych ze spółki kontrolowanej określony w art. 30f ust. 3 pkt. 3 lit. b rozszerzono o przychody:
  • z dywidend i innych przychodów z udziału w zyskach osób prawnych,
  • ze zbycia udziałów (akcji),
  • z wierzytelności,
  • z odsetek i pożytków od wszelkiego rodzaju pożyczek,
  • z części odsetkowej raty leasingowej,
  • z poręczeń i gwarancji,
  • z praw autorskich lub praw własności przemysłowej, w tym z tytułu zbycia tych praw,
  • ze zbycia i realizacji praw z instrumentów finansowych,
  • z działalności ubezpieczeniowej, bankowej lub innej działalności finansowej,
  • z transakcji z podmiotami powiązanymi w przypadku, gdy spółka nie wytwarza w związku z tymi transakcjami wartości dodanej pod względem ekonomicznym lub wartość ta jest znikoma,
Próg przychodów osiąganych przez spółkę kontrolowaną dla celów jej określenia został zmniejszony z 50 do 33 % (art. 30f ust. 3 pkt. 3 lit.b), a warunek dotyczący poziomu opodatkowania zawarty w art. 30f ust. 3 pkt. 3 lit. c przybrał formę porównania efektywnego opodatkowania w państwie siedziby spółki kontrolowanej z hipotetycznym efektywnym opodatkowaniem ustalonym według polskich regulacji. Zmiany w art. 30f ust. 15-16 doprecyzowują natomiast obowiązek ujmowania w rejestrze zagranicznych spółek również tych utworzonych w państwach UE i EOG, natomiast ust. 18 tego art. wyłącza spod tego reżimu zagraniczną spółkę kontrolowaną podlegającą opodatkowaniu od całości swoich dochodów w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, która prowadzi w tym państwie istotną rzeczywistą działalność gospodarczą. W związku z tym, iż ogromne znaczenie ma tu pojęcie “istotności” ustawodawca postanowił doprecyzować je dodając ust. 20a w art. 30f w następującym brzmieniu:
“Przy ocenie, czy rzeczywista działalność gospodarcza ma charakter istotny, bierze się pod uwagę w szczególności stosunek przychodów uzyskiwanych przez zagraniczną spółkę kontrolowaną z prowadzonej rzeczywistej działalności gospodarczej do jej przychodów ogółem”.
Wszystkie zmiany dotyczące spółek kontrolowanych mają na celu dostosowane do wymogów unijnej dyrektywy Rady (UE) 2016/1164 z 12 lipca 2016 r. ustanawiającej przepisy mające na celu przeciwdziałanie praktykom unikania opodatkowania, które mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego.
18. W art. 44 nowy ustępy 15 i 16 znoszą obowiązek wpłacania zaliczki na podatek dochodowy w momencie gdy podatek należny od dochodu osiągniętego od początku roku pomniejszony o sumę wpłaconych zaliczek od początku roku nie przekracza 1 tys. zł. Zgodnie z nową regulacją, przedsiębiorcy osiągający niskie dochody nie będą zobowiązani do natychmiastowego wpłacania zaliczki na podatek dochodowy.
© 2005-2017 Zawiślak & Partners in Law

Kancelaria Prawna Magdalena Zawiślak & Partners in Law ul. Kaliska 23 lok. U1, 02-316 Warszawa tel. (22) 101 09 40 fax: (22) 101 09 59 kancelaria@partnersinlaw.pl