Od 13 grudnia 2024 roku zacznie obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, znane jako General Product Safety Regulation (GPSR). Tego samego dnia przestanie obowiązywać dotychczasowa Dyrektywa 2001/95/WE, która od 2001 roku regulowała kwestie bezpieczeństwa produktów w Unii Europejskiej.

Co warto wiedzieć o GPSR?

Zakres stosowania

Rozporządzenie GPSR obejmuje wszystkie produkty wprowadzane do obrotu w Unii Europejskiej, zarówno nowe, jak i używane, naprawione czy odnowione. Wyjątkiem są produkty, które przed użyciem wymagają wyraźnie oznaczonej naprawy lub odnowienia. Rozporządzenie obowiązuje także produkty sprzedawane na odległość, np. online.

Jeśli dla danego produktu istnieją już szczególne przepisy unijne regulujące kwestie bezpieczeństwa, GPSR stosuje się wyłącznie do aspektów lub ryzyk, które nie są nimi objęte.

Podstawowe obowiązki producentów

Zgodnie z nowymi przepisami producenci są zobowiązani m.in. do:

1. Zapewnienia zgodności produktów z ogólnym wymogiem bezpieczeństwa.
   • Produkty muszą być zaprojektowane i wytworzone tak, aby były bezpieczne podczas użytkowania zgodnie z przeznaczeniem.
2. Dokumentacji technicznej.
   • Producenci muszą sporządzić dokumentację zawierającą opis produktu, analizę ryzyka i zastosowane normy bezpieczeństwa. Dokumentacja musi być przechowywana przez 10 lat od momentu wprowadzenia produktu na rynek.
3. Identyfikacji produktów.
   • Każdy produkt musi mieć numer identyfikacyjny (np. numer partii, typu lub serii). W przypadku braku możliwości umieszczenia go na produkcie, może znaleźć się na opakowaniu lub w dokumentacji towarzyszącej.
4. Podawania danych kontaktowych.
   • Producenci muszą wskazać swoje dane (adres pocztowy, e-mail) oraz wyraźnie oznaczyć, gdzie można zgłaszać reklamację lub problemy z bezpieczeństwem.
5. Monitorowania bezpieczeństwa.
   • W przypadku wykrycia, że produkt jest niebezpieczny, producent musi podjąć odpowiednie kroki: podjąć środki naprawcze, wycofać produkt z obrotu, ostrzec konsumentów oraz poinformować właściwe organy za pomocą systemu Safety Business Gateway.

Normy bezpieczeństwa i domniemanie zgodności

Produkty zgodne z normami europejskimi, opublikowanymi w Dzienniku Urzędowym UE, będą uznawane za zgodne z ogólnym wymogiem bezpieczeństwa. Jeżeli brak takich norm, można stosować krajowe przepisy państw członkowskich, o ile są one zgodne z prawem UE.

Nowe wymagania informacyjne

Producenci muszą dołączać do swoich produktów jasne instrukcje w języku zrozumiałym dla konsumentów w kraju, w którym produkt jest udostępniany. Dodatkowo mogą udostępniać te informacje w formacie elektronicznym, co jest szczególnie przydatne w handlu online.

Czy potrzebne są zmiany w istniejących produktach?

Produkty wprowadzone na rynek przed 13 grudnia 2024 roku, zgodne z obowiązującą dotychczas dyrektywą, mogą nadal być sprzedawane bez dodatkowych działań. W przypadku produktów wyprodukowanych przed tą datą, ale jeszcze niewprowadzonych do obrotu, warto zweryfikować:

• zgodność dokumentacji technicznej,
• treść instrukcji i ostrzeżeń,
• dostępność danych kontaktowych.

Jeżeli konieczne będzie dostarczenie dodatkowych informacji, można to zrobić w formie uzupełnienia – np. ulotki lub treści na stronie internetowej – bez konieczności zmiany opakowań.

Przykład zastosowania GPSR

Dla pełnej zgodności z nowymi przepisami można przeprowadzić audyt wybranego produktu. Ocenie podlegają m.in.:

• instrukcje i oznakowania,
• analiza ryzyk, w tym związanych z użytkowaniem przez dzieci, osoby starsze lub osoby z niepełnosprawnościami,
• cyberbezpieczeństwo produktu, jeśli dotyczy.